Feature Film: Nadine – Interviews

‘HET GAAT ER OM HOE JE DE KLAPPEN OPVANGT’
Interview met de hoofdrolspeelsters van NADINE

29 september 2007 – Door Annette Embrechts
In Nadine spelen Monic Hendrickx (40), Sanneke Bos (36) en Halina Reijn (31) fases uit het leven van de hoofdpersoon. Ze lijken niet op elkaar, maar dat hoefde ook niet: Nadine moest universeel zijn: dit had iedereen kunnen overkomen.

Het idee wordt ter plekke geboren: straks allemaal in dezelfde jurk naar het openingsgala van het Nederlands Film Festival. Drie Nederlandse actrices – totaal verschillend – in één look. In een oogopslag is dan het experiment duidelijk achter de nieuwe film Nadine van regisseur Erik de Bruyn, die zaterdag 29 september in première gaat op het filmfestival in Utrecht. Monic Hendrickx (40), Sanneke Bos (36) en Halina Reijn (31) spelen daarin een en dezelfde vrouw, Nadine. Een succesvolle, onafhankelijke carrièrevrouw, net de veertig gepasseerd, single en tot haar afschuw nog steeds kinderloos.

De biologische klok tikt en tikt en de mogelijkheden lijken verder weg dan ooit. In een vlaag van overmoed begaat ze een impulsieve, extreme daad. Terwijl de directe gevolgen van die actie in een thrillerachtige roadmovie worden getoond, illustreert de film óók in flashbacks hoe het zo ver met Nadine heeft kunnen komen.

Reijn, Bos en Hendrickx spelen fases uit het leven van Nadine, die niet ver uit elkaar liggen. Reijn vertolkt de ambitieuze macha in de eerste jaren van daadkracht, feesten en seksuele vrijheid. Bos kruipt in Nadines huid als ze geobsedeerd raakt door haar kinderwens. En Hendrickx speelt haar tijdens die cruciale actie en in de ontwikkelingen daarna.

Het idee over dezelfde galajurk (Reijn: ‘Hoeven we ook niet meer de lengte van de rok op elkaar af te stemmen.’) krijgt des te meer instemming omdat er bij de film juist niet voor gelijkenis is gekozen. Hendrickx: ‘We hebben gedacht aan dezelfde pruik, kleren en gebaartjes. Maar het bleek beter te werken als we juist onze eigen stijl behielden. Anders werd het te krampachtig.’ Lachend: ‘Sanneke en ik hebben nog geprobeerd te roken en te lopen als Halina. Net iets te hard, heel doelgericht. Maar dat werkte niet.’ Eén gebaartje bleef over. En hoewel de opnamen al meer dan een jaar achter hen liggen, bijten ze alle drie zonder aarzelen op het velletje naast de nagel van hun rechterwijsvinger. Pink omhoog. Nadine doet het gedachteloos als ze zenuwachtig is.

De leeftijden van de actrices passen allemaal bij hun personage: Hendrickx is 40, Bos net 36 en Reijn nog 31. Eén van hen had dus ook alleen de drie fases van Nadine kunnen spelen. Maar De Bruyn koos voor drievuldigheid om Nadine gewoner en universeler te maken: dit had iedereen kunnen overkomen.

Een rol door meerdere acteurs laten spelen is geen nieuw experiment. In 1977 gebruikte Luis Buñuel in Cet obscur objet du désir twee vrouwen voor dezelfde hoofdpersoon, volgens de geruchten omdat hij na een deel van de film te hebben gedraaid genoeg had van de eerste actrice. Iemand zou hebben gezegd: ‘Ga gewoon verder met een ander.’ Vrouwelijke kijkers schenen de wisseltruc meteen door te hebben, mannen niet. Reijn: ‘Mijn vriend had bij het zien van Nadine ook niet door dat Monic iemand anders was dan ik. Mijn vríend nota bene!’

Gewaagd was de keuze van de onafhankelijke Amerikaanse cineast Todd Solondz om in zijn vierde film Palindromes (2004) de 13-jarige Aviva te laten spelen door zeven actrices en een acteur, onder wie een kleuter, een zwaarlijvige Afro-Amerikaanse vrouw en een jongen. Aviva kon afwisselend dik, dun, jong, oud, blank en zwart zijn. Net als in zijn eerdere films vroeg Solondz zich af waarom toeschouwers zich met een personage identificeren. Wie je bent, wilde hij zeggen, zit van binnen.

Met dat filmfilosofische argument belde ook De Bruyn – die in 2000 veelbelovend debuteerde met Wilde Mossels – zijn drie actrices om hen over te halen samen Nadine te vertolken. Hendrickx, Bos en Reijn waren de laatst overgeblevenen van de audities voor de hoofdrol (toen nog in de veronderstelling dat één actrice het zou worden). De filmmaker citeerde met instemming Arthur Schopenhauers filosofie over de vrijheid van de wil: je kunt van alles willen en er kunnen je dingen overkomen die je leven dramatisch wijzigen, maar in de kern verander je niet. Hendrickx: ‘Mij had hij daarmee vrij snel om.’ Wel keek ze eerst nog Palindromes voordat ze definitief ja zei. ‘Even was ik nog bang dat Halina de leuke carrièrevrouw mocht uithangen, Sanneke de Vrouw met het Verlangen en ik slechts een uitgezakte psychopaat, die een baby steelt. Maar nu blijkt dat Nadine juist door de confrontatie met haar daad wezenlijke dingen gaat beseffen.’

Bos: ‘Ik ben nogal van de lineaire A-B-C-verhaaltjes en was bang dat het te ingewikkeld zou worden. Maar ik vertrouwde erop dat Erik op deze manier ook iets verteld zou kunnen krijgen.’ Reijn: ‘Acteurtechnisch is het eveneens interessant zo’n rol van begin tot eind uit te diepen. Maar nu wordt het thema van een obsessieve kinderwens universeler. Ik vreesde vooraf even dat het een Libelle-film zou worden. Nu gaat het óók over de maakbaarheid van het leven. En hoe je zin geeft aan een verlangen dat niet wordt ingelost.’ Hendrickx: ‘Het gaat niet om de klappen die je krijgt maar hoe je die klappen opvangt.’

Waar het nog voorstelbaar is dat kijkers tussen Hendrickx en Reijn uiterlijke gelijkenis zien – allebei donker, allebei lang, slank gezicht -, bij de blonde Bos is het onmiddellijk duidelijk dat hier geen look alike aan het werk is. In acteerstijl verschillen ze bovendien alledrie. Reijn: ‘Monic speelt bedachtzamer, met rust. Zij heeft een bijzondere transparantie.’ Bos: ‘Ik acteer indirecter, zoek eerst naar de onderlaag en probeer die te spelen.’ Hendrickx: ‘Halina acteert directer en kan ongegeneerd en grappig zijn.’

De Bruyn experimenteert in Nadine met meer dan alleen de hoofdrol. De cameravoering is nu eens statisch, dan weer lyrisch en bewegend, afhankelijk van de verbeelding en het humeur van Nadine. Ook de beeldsnelheid en scherptediepte veranderen opvallend vaak: soms lijkt Nadine te hallucineren, bijvoorbeeld in haar vooroordeel over de spermabank of verdicht de tijd zich tijdens een sequentie van lucide vrijscènes.

Bovendien kiest De Bruyn voor een efficiënt soort zeggingskracht. Als Nadines grote liefde Daniël (Fedja van Huêt) haar verraadt door de nachtclubzangeres Aimée (Hadewych Minis) te bezwangeren, maakt De Bruyn daar geen lappen dialogen aan vuil maar toont één beeld: Nadine, net ongesteld, ziet hem bij een taxi over Aimées buik strijken.

Toch is Nadine verre van een ‘artifarti film’, zegt Reijn. ‘Dat komt door het herkenbare vrouwenthema. Je kunt er met alle generaties vriendinnen naar toe. Het mag misschien een luxe- of zeikprobleem lijken, het is voor veel vrouwen van mijn generatie wel een belangrijke vraag.’

Alle drie de actrices kennen uit eigen ervaring Nadines dilemma van ‘wel of geen kind’ en ‘op welke leeftijd’. Hendrickx heeft een dochter van zes en zou best een tweede kind willen maar haar vriend past. Bos heeft eveneens een dochter van zes uit een eerdere relatie en weet zeker dat het daarbij blijft. Reijn heeft nog altijd het naïeve idee dat ze ‘natúúrlijk’ kinderen krijgt maar beseft dat ze het niet lang meer vooruit kan schuiven ‘daar eens echt serieus over na te gaan denken’. Overigens kunnen ze ook alle drie meer argumenten verzinnen tégen het krijgen van kinderen dan vóór (overbevolking, milieu, conflicten, praktische bezwaren). Hendrickx: ‘Ik deel de verwondering van de bewust kinderloze Midas Dekkers die zich afvraagt waarom de enige soort die kan bedenken ‘laten we ons niet voortplanten’ het toch blijft doen.’

Maar ze weten: de kinderkoorts kan bij vrouwen door leeftijd, hormonen en omgeving nu eenmaal eenvoudig uitgroeien tot een obsessief, onredelijk en egoïstisch verlangen.

Bos herinnert zich nog hoe jaloers ze werd toen de door haar zo vurig gewenste zwangerschap zich de eerste maanden niet direct voordeed. De babyroof van Nadine, willen ze maar zeggen, staat dichter bij hen dan je vanuit moreel oogpunt zou denken. De film laat overigens open of Nadine wordt gestraft of niet. Alle drie denken ze van niet. Hendrickx: ‘Daniël vergeeft haar. Tenslotte antwoordt hij op het politiebureau, ondanks zijn ongerustheid, op de vraag wat voor iemand ze is: ‘Het is eigenlijk een hele leuke vrouw’. Waar zijn nieuwe vriendin bij zit.’

Bos: ‘Aan de blik van Monic aan het slot kun je zien dat Nadine eindelijk zal accepteren dat de dingen gaan zoals ze gaan.’ Hendrickx: ‘Haar prinsessengedrag is over.’

Het budget van Nadine is met 1,6 miljoen euro veel te weinig voor een speelfilm, vinden Reijn en Hendrickx die allebei voor films worden gevraagd die het tienvoudige kosten. Hendrickx: ‘Ik rijd in Nadine honderden kilometers in een jeep. En ze hebben mij echt niet gecast op mijn rijkwaliteiten. Helaas was er geen geld voor een slipcursus. Ik heb een paar keer de cameraman achterin behoorlijk aan het schrikken gemaakt.’

Reijn, die ook de rol van Mabel speelt in De Prins en het Meisje (première 1 oktober op het Nederlands Film Festival) werkt op dit moment mee aan de Amerikaanse Tweede Wereldoorlogfilm Valkyrie (met Tom Cruise en Carice van Houten). Hendrickx is bezig met een zelf opgenomen filmpje over kinderen uit een township dat ze graag zou koppelen aan de dit najaar uit te zenden televisieserie Stellenbosch, om voor hun problemen aandacht te vragen. En Bos gaat na Adriaan wederom in een jeugdserie voor televisie spelen: Snuf de hond.

Ondanks het lage budget, zeggen de drie actrices, is over elk detail in de honderd minuten durende film door De Bruyn (1962) nagedacht. ‘Hij let erg op hoe het eruit ziet.’ Dat verklaart mede waarom de aftiteling een legioen aan jonge, bekende modeontwerpers noemt. De styliste heeft voor Nadines hippe feestjes in de wereld van design en architectuur de meest exclusieve jurkjes opgediept uit hun (opleidings)collecties. Bos: ‘Maar dat bracht wel met zich mee dat er overal maar één exemplaar van was. Als we er hetzelfde uit hadden willen zien, hadden we Nadines jurkjes moeten delen.’

Nadine van Erik de Bruyn gaat op 29 september in première op Nederlands Film Festival. Vanaf 25 oktober in de bioscopen.

http://www.cinema.nl/cinema/index.jsp